Seferihisar Tarihi

Seferihisar ilçesi topraklarında en eski yerleşim yeri Teos olup, burasının M.Ö. 2000 yıllarında Akalardan kaçan Giritliler tarafından kurulduğu ve Karyalıların bir kenti olduğu bilinmektedir. Böylece yöreye 4000 yıldan bu yana yerleşildiği söylenebilir.

Seferihisar’ın kurulusu hakkında birkaç tez bulunmaktadır.

Bunlardan ilkine göre; Seferihisar III. Pön Savaşları (Roma – Kartaca Savaşları ) sırasında Roma’ya yenilen Kartacali Anibal’in, Suriye Selefkoslarına sığınmak üzere Anadolu’ya geçmesi (M.Ö.150-146) üzerine Roma donanması'nın Teos önlerinde Myonnesos açıklarında Kartaca donanması ile savaşırken ,Romalı General Tysaferin’in konaklama yeri olarak askerlerine inşa ettirdiği üs olarak kurulmuş ve Tysaferinopolis adi verilmiştir.

İkinci tez ise;M.Ö.7,yüzyilda Anadolu toprakları üzerinden, Roma’ya göçen ,Hind-Avrupa ırkından Etrüskler tarafından kurulduğuna aittir. Anadolu’ya geldiklerinde kıyılara yeterince yaklaşmak isteyen Etrüsksler’in Seferihisar’ı önce bir konaklama yeri olarak kurdukları, sonra büyük bir kısmının Teos ve Sığacık limanlarından yararlanarak İtalya’ya göçtükleri, bir kısmının ise burada kaldığı ve Seferihisar’ın da M.Ö.5.Yüzyilda güçlü bir kent olduğu ileri sürülmektedir.

Seferihisar adinin Romalı General Tysaferin’den geldiği, Selçuklulara kadar Tysaferin veya Tysaferinopolis olarak anıldığı ,Anadolu’nun Türkleşmesi sırasında adına eklenen hisar kelimesiyle Tysaferinhisar’a dönüştüğü sanılmaktadır. Yüzyıllar boyunca kullanılan bu ad, bugün Seferihisar olarak karşımızdadır..

Ege’nin diğer yöreleri gibi Seferihisar’da da M.Ö.7,-5,yüzyillar arasında Lidyalılar, İranlılar, Atinalılar ve Ispartalılar hüküm sürmüştür. Daha sonra yöreye İranlılar, Bergama Krallığı,Makedonyalılar, Eski Yunanlılar, Romalılar ve Bizanslılar egemen olmuştur.

Seferihisar 1084 yılında Selçuklu Komutanı Emir Çakabey tarafından alınmış, II. Haçlı Seferi(1147-1149) sonrasında ,bölge Sultan Mesut tarafından Selçuklu topraklarına katilmistir.Seferihisar,1308 yılında  Selçukluların ile 1320 de Aydınoğulları'nın egemenliğine ardından 1394 yılında da Osmanlılarının eline geçmistir.1402 Ankara Savaşı nihayetinde Mogollarin isgaline uğrayan bölge,1425 yılında tekrar Aydınoğuları’nın elindedir, ancak Cüneyt Bey’in ölümünden sonra Seferihisar artık Osmanlıların olmuştur. 

Seferihisar 14,-15,-16, yüzyıllarda Düce (Hereke)deki medresesiyle bir ilim ve kültür ocağı haline gelmiştir.

Osmanlı toprak bölünüşüne göre has arazi içerisinde bulunan Seferihisar’ın geliri III. Murat’ın annesi Valide Sultan tarafından, Mekkeye vakfedilmiştir. Seferihisar 19,yüzyil başlarında 20 bini aşkın nüfusa sahipken, köylerden çıkan veba hastalığı nüfusu kırmış ,Seferihar’ın dört beş köyü ortadan kalkmıştır.

İzmir 1850  yılında  Aydin vilayeti’nin merkezi olunca, Seferihisar nahiyesi de 1884 yılında  Belediye olmuştur.

İlçe merkezinde Selçuklular ve Osmanlılardan kalma camiler bulunmaktadır.

Bunlardan; Turabiye Camii (1197) yılında Selçuklular tarafından yapılmış (1783-

1784) yıllarında Osmanlılar tarafından bakıma alınıp yeniden ibadete açılmıştır.    

Osmanlı döneminde ise Güdük Minare Camii, Hidirlik Camii(1767-1768)ve Ulu Cami(1816-1817) inşa edilmiştir. Bu camilerin hepsi çeşitli tarihlerde onarım gördüklerinden günümüzde de ibadete açıktırlar. Ayrıca Osmanlı Dönemin’den kalma ve bugün yıkıntı halde 2 hamam bulunmaktadır.

Seferihisar ve çevresinde tespit edilen tarihi değerlerden biri de Tümülüslerdir. Bunlardan; Tepecik Mah.deki Güneşlikent Tümülüsü, yaklaşık 20 m.yüksekliginde,80 m.çapındadir ve yoğun kaçak kazılara maruz kalmıştır. Ayrıca Hidirlik Mah.de birbirine yakin konumlarda 2 si tescilli,8 i tescilsiz,toplam 10 tümülüs yer almaktadir.

Seferihisar’da Cumhuriyet döneminde kayda deger bir olayda Kore Savaslari’na katilan Türk Kuvvetlerinin,ikinci kafileden itibaren,1951-1960 yillari arasinda on yil,hazirlik egitimini burada yapmis olmalaridir.

Seferihisar ilçe merkezinde Kurtulus Savasi’nda ve Cumhuriyet döneminde sehit düsenlere ait bir Sehitlik ile ilçe merkezi girisinde,Izmir Caddesi üzerinde Sehitler Çesmesi bulunmaktadir.

Seferihisar’ın Kurtuluşu Ve Çolak İbrahim Bey

15 Mayıs 1919 tarihine kadar Seferihisar’da yaklaşık %50 Rum,%50 yerli ve Mora göçmeni Türk ahali birlikte yaşamışlar,İzmir’in 15 Mayıs 1919 da Yunan işgaline uğramasıyla,işgal yılları başlamış,11 Eylül 1922 de ilçe kurtarılmıştır.

Harbiye’den yetişmiş Çolak İbrahim Bey,Musatafa Kemal Paşa’nın teklifini kabul ederek,maiyetindeki iki milis süvari alayı ile birlikte Kuvayı Milliye’ye katılmıştır.Emrine bir nizamiye alayı ile bir dağ bataryası verilerek 1920 yılında 3.Süvari Tümeni namıyla Garp Cephesi emrinde bir süvari tümeni yapılmıştır.Çolak İbrahim Bey,Kızılçullu yakınlarından hareket ederek,Sefehisar’ın doğusundaki dağ geçitlerinden ilerlemiş ve 11 Eylül 1922 tarihinde öğleden sonra Seferihisar’a girmiştir.Giriş yönü,Kocaçay tarafından bugünkü Kurtuluş Caddesi (o zaman ki Sığırtmaç Sokağı) üzeridir.

Çolak İbrahim Bey adı,Seferihisar’da eski Rum Mahallesi olan ve sonradan Rumeli göçmenlilerinin yerleştirildiği mahalleye verilmiştir.1982 yılında bir tanesi Çolak İbrahim Bey Mahallesindeki parka,diğeri de Şehitler Çeşmesi karşısında olmak üzere 2 büstü dikilmiştir.

Atatürk’ün Seferihisar’ı Ziyareti

Seferihisar için önemli tarihlerden biri de 11 Nisan 1934 de Mustafa Kemal Atatürk’ün ilçe merkezini ve Sığacık’ı ziyaretleridir.Atatürk ilçeye girmeden önce Sığacık’a geçmiş,sahilde incelemelerde bulunmuştur.Karşılaştığı Sığacık İlkokul öğretmeninden not defterini istemiş,harf devrimine rağmen öğretmenin not defterinin eski yazıyla yazılmış olduğunu görünce üzülmüştür.Sonra küçük öğrenci Mehmet İnce’ye sorular sorup,onu okşamış ve Seferihisar’a dönmüştür.Üzerinde yerli malı kumaştan golf elbise olan Atatürk,askeri gazinoda ağırlanıp,kahvesini içtikten sonra,halkı selamlayarak ilçeden ayrılmıştır.

Kültürel Zenginlikler

Cami ve Mescitler:

1.Güdük Minare Cami(Seferihisar ilçe Merk.)

2.Hıdırlık Cami(Seferihisar İlçe Merk.)

3.Turabiye Cami(Seferihisar İlçe Merk.)

4.Ulu Cami(Seferihiasar İlçe Merk.)

5.Kasım Çelebi Cami(Düzce Köyü)

6.Sığacık Cami ve Sığacık Mescidi)

Hamamlar Medreseler:

1.Hamam(Seferihisar İlçe Merk.)

2.Sığacık Hamamı

3.Düzce Köyü Hamamı

4.Ulamış Köyü Hmamı

5.Kasım Çelebi Medresesi(Düce Köyü)

Çeşme –Anıt-Su Kemeri-Illıcalar:

1.Şehitler Çeşmesi(Seferihisar İlçe Merk.)

2.Ulamış Köyü Şehitlik Anıtı

3.Su Kemeri(Beyler Köyü)

4.Cumalı Illıcaları(Kavakdere Köyü)

Tümülüsler:

1.Güneşlikent Tümülüsü(Tepecik Mah.Gemisuyu Mevki,Seferihisar İlçe Merk.)

2.Tümülüs- A(Hıdırlık Mah.Sazlıgöl Mevki,Seferihisar İlçe Merk.)

3.Tümülüs-B(Hıdırlık Mah.Sazlıgöl Mevki,Seferihisar İlçe Merk)

Antik Kent ve Sit Bölgeleri

1.Teos Antik Kenti

2.Lebedos Antik Kenti

3.Karaköse Harabeleri

4.Myonnesos Adası